Μακάρι όσα ανακοινώθηκαν στη Βουλή για τα αμυντικά να υλοποιηθούν γιατί θα συνιστούσαν σημαντική ενίσχυση της χώρας μας. Κάθε σημαντικό βήμα βοηθάει την εθνική προσπάθεια. Έχω βέβαια παράλληλα πολλές επιφυλάξεις για τη συνέχειά του, που πηγάζουν από τις γνωστές σε όλους μας παθογένειες της κρατικής μηχανής και του πολιτικού συστήματος σχετικά με τον χρόνο και τρόπο υλοποίησης. Και πάντως δεν πρόκειται για νέο «δόγμα» – ή τουλάχιστον εγώ δεν βλέπω ένα σαφές, νέο και συνεκτικό δόγμα πέραν των εξοπλισμών. Δεν μπορώ πχ. να μην σχολιάσω ότι ένα δόγμα συνοδεύεται και από αναφορά σε μια κύρια απειλή, την οποία καλείται ακριβώς να αντιμετωπίσει. Κι όμως η λέξη «Τουρκία» δεν υπήρχε στην παρουσίαση του Πρωθυπουργού στη Βουλή. Ούτε εξάλλου η αντιπολίτευση είχε κάτι σοβαρότερο να αντιτάξει.
Κατά πόσο πρέπει να ανησυχούμε από την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στη Συρία μετά από την πτώση του καθεστώτος Άσαντ;
Κάθε διπλωματική ή στρατιωτική κίνηση που αυξάνει τη στρατηγική ισχύ και το ειδικό βάρος της Τουρκίας στην περιοχή μας και ευρύτερα, πρέπει να μας ανησυχεί. Το αντίθετο προδίδει πολιτική αφέλεια ή ανεύθυνο εφησυχασμό. Προφανώς η διεύρυνση του ελέγχου της Άγκυρας επί του συριακού εδάφους (γιατί ήδη κατέχει στρατιωτικά σημαντικό τμήμα του βόρειου τμήματος) είναι αρνητική εξέλιξη, απέναντι στην οποία δεν αρκούν οι γνωστές διαβεβαιώσεις «παρακολουθούμε» το θέμα ή «το θέτουμε» στην ΕΕ ή αλλού. Σημασία έχει πως η σταδιακή γιγάντωση της Τουρκίας θα στραφεί αργά ή γρήγορα επί του πεδίου εναντίον του Ελληνισμού, μόλις δηλαδή η γειτονική χώρα ολοκληρώσει τα τεράστια εξοπλιστικά προγράμματά της και πειστεί ότι δεν εννοούμε να παραχωρήσουμε όλα αυτά που εμμονικά μας ζητάει.
Είναι στη σωστή κατεύθυνση η προσέγγιση της Ελλάδας με το Ισραήλ, με το οποίο η Τουρκία βρίσκεται σε μετωπική αντιπαράθεση και με ανοικτό το ενδεχόμενο σύρραξης;
Στον νέο κόσμο της αστάθειας που έχουμε πλέον εισέλθει, κάθε στρατηγικός αντίπαλος του δικού μας αντιπάλου είναι λογικά σύμμαχος. Οι συμμαχίες όμως δεν είναι μονομερείς αλλά αμοιβαίες, αλλιώς μιλάμε για σχέσεις «προστασίας»… Με άλλα λόγια δεν μπορείς να μη στηρίζεις διπλωματικά ένα σύμμαχο και να θεωρείς ταυτόχρονα ότι στη δύσκολη στιγμή σου εκείνος θα προστρέξει να πολεμήσει μαζί σου. Κι αυτό σημαίνει μερικές φορές δυστυχώς ότι μισο-κλείνεις τα μάτια απέναντι σε όσα κάνει, με τα οποία ενδεχομένως δεν συμφωνείς. Πάντως το σενάριο σύγκρουσης Τουρκίας-Ισραήλ είναι υπαρκτό, παράλληλα όμως και με το αντίθετο -λιγότερο πιθανό μεν, αλλά που δεν πρέπει να αποκλείεται. Σύμφωνα με αυτό η Τουρκία και το Ισραήλ «τα βρίσκουν» συμβιβαστικά μεταξύ τους μοιράζοντας την επιρροή τους επί της αδύναμης σήμερα Συρίας.
Ποια πιστεύετε ότι θα είναι η στάση των ΗΠΑ στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά από την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ; Σας υπενθυμίζω ότι, πρόσφατα, ο Αμερικανός Πρόεδρος μίλησε με θέρμη για τον ελληνικό λαό. Αν αυτό λέει κάτι..
Δυστυχώς δεν μου λέει πολλά. Η νέα αμερικανική ηγεσία κινείται αντισυμβατικά και άρα απρόβλεπτα. Η Τουρκία φαίνεται να έχει πιο άμεση πρόσβαση λόγω και των προσωπικών σχέσεων που ο Τραμπ προτιμά να έχει με «ισχυρούς ηγέτες» -όπως εκείνος τους χαρακτηρίζει. Η Ελλάδα από την άλλη σχεδόν ομολογεί αδύναμη πρόσβαση στον Λευκό Οίκο και ποντάρει στο Κογκρέσο και το δραστηριο ελληνοαμερικανικό λόμπι για να παρεμποδίσει τον υπερεξοπλισμό της Τουρκίας. Όλα τα σενάρια δυστυχώς είναι ανοιχτά και απαιτείται άμεσα σκληρή δουλειά και «έξυπνη» προσέγγιση για να μη βρεθούμε απέναντι σε παρανοικές «συνταγές Τραμπ» για τα μεγάλα μας θέματα.
Ένα μείζον θέμα είναι η ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο και με το Ισραήλ. Οι σχετικές έρευνες πριν από μερικούς μήνες παρεμποδίστηκαν ανοικτά της Κάσου από πολεμικά πλοία της Τουρκίας και διακόπηκαν. Τώρα η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη για την επανέναρξή τους. Ποιο είναι το δικό σας σχόλιο;
Το θέμα είναι εθνικά μείζον γιατί στην υπόθεση του καλωδίου διακυβεύονται τα κυριαρχικά δικαιώματά μας στην ΑΟΖ. Υπήρξαν σοβαρά λάθη εξαρχής από πλευράς μας. Υποτιμήσαμε σαφώς τις τουρκικές αντιδράσεις, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία ως προς την ορθότητα των αναλύσεων κινδύνου που κάνουμε. Κι αυτό γιατί αποδεικνύεται δυστυχώς αυτό που λέω συχνά, ότι δηλ. περιμένουμε από το διεθνές δίκαιο να μας λύσει αυτόματα σαν Άι-Βασίλης το πρόβλημα. Λάθη έγιναν και στον χειρισμό της κρίσης με αποτέλεσμα πέραν των άλλων, να πιέζεται σήμερα η Αθήνα ευρισκόμενη ενώπιον κινδύνου τεράστιων αποζημιώσεων αν το έργο δεν προχωρήσει, Ήδη κατέβαλε μάλιστα 200 εκ. ευρώ στη γαλλική εταιρία που ανέλαβε τις έρευνες για το καλώδιο γιατί το ερευνητικό σκάφος της παρέμεινε στο λιμάνι και δεν προχώρησε ούτε ένα μίλι πέρα από την Κάσο προς την Κύπρο, υποχωρώντας στην εμφάνιση των τουρκικών φρεγατών. Πολύ επικίνδυνες εξελίξεις για τα εθνικά δικαιώματα σε ΑΟΖ που αφενός αποσιωπούνται και αφετέρου εκπέμπουν αρνητικά μηνύματα προς την Άγκυρα ως προς την εθνική μας αποφασιστικότητα να υπερασπιστούμε δικαιώματα και διεκδικήσεις.
Φοβάστε το ενδεχόμενο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επιλέξει συνειδητά την όξυνση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης, καθώς αυτήν την περίοδο είναι σε δύσκολη θέση λόγω της φυλάκισης του Εκρέμ Ιμάγογλου;
Η φυλάκιση Ιμάμογλου δείχνει καθαρά τον αδίστακτο χαρακτήρα του και πρέπει να προβληματίσει πολλούς στη χώρα μας. Την όξυνση την έχει πάντα έτοιμη στην τσέπη ο Ερντογάν απέναντί μας. Και το μήνυμά του είναι σαφές: ή μου δίνετε «με το καλό» όσα σας ζητάω (στα οποία συμπεριλαμβάνεται και η αναθεώρηση των ελληνοτουρκικών συνόρων, άρα απαιτεί ελληνικό έδαφος), ή «θάρθω μια νύχτα ξαφνικά». Αυτό είναι το δίλημμα το οποίο πιέζει να αποδεχθούμε και το οποίο αποκρύπτεται πίσω από τους ρομαντικούς εναγκαλισμούς του «ήπιου κλίματος» που κάνουν την κοινή γνώμη να πιστεύει ότι η δήθεν νηνεμία θα συνεχιστεί και όχι ότι θα την διαδεχθεί η καταιγίδα.
Εν τέλει, πώς η Ελλάδα πρέπει να αντιμετωπίζει την Τουρκία;
Δυστυχώς η χώρα μας ουσιαστικά στερείται στρατηγικής αφού η ακολουθούμενη -που αποκαλούμε αποτρεπτική- δεν απέτρεψε την Τουρκία από οποιαδήποτε διεκδίκησή της μέχρι σήμερα. Το αντίθετο μάλιστα, αυτές διευρύνθηκαν και συνεχώς διευρύνονται περαιτέρω. Δεν είναι προφανές στον μέσο πολίτη που βλέπει τις τουρκικές βλέψεις να απλώνονται μέχρι την Κρήτη, ότι χρειαζόμαστε μια άλλη στρατηγική, φιλόδοξη, πολύπλευρη και πιο αποτελεσματική; Μια συνετή μέση οδό ανάμεσα στην κλιμάκωση και τον σημερινό διάλογο που διεξάγεται άτολμα, χωρίς όρους, κανόνες, διεκδικήσεις και συμμάχους; Στο βιβλίο μου επιχείρησα κάτι νομίζω σπάνιο : ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αποτελεσματικής αντιμετώπισης της Τουρκίας που γιγαντώνεται δίπλα μας ενώ εμείς ομφαλοσκοπούμε αμέριμνοι με άγνοια κινδύνου. Ένα σχέδιο με νέες ιδέες σε όλους τους τομείς. Χαίρομαι που θα έχω την τιμή να το συμπαρουσιάσω και στην Πάτρα μαζί με έμπειρους Πατρινούς υπουργούς μετά από τιμητική πρόσκληση του Ινστιτούτου Ανάπτυξης Δυτικής Ελλάδας.
Και πώς κρίνετε το νέο αμυντικό δόγμα που παρουσιάστηκε πρόσφατα;
Μακάρι όσα ανακοινώθηκαν να υλοποιηθούν γιατί θα συνιστούσαν σημαντική ενίσχυση της χώρας μας. Θα συνιστά ένα σημαντικό βήμα που βοηθάει την εθνική προσπάθεια. Έχω βέβαια παράλληλα πολλές επιφυλάξεις για τη συνέχειά του, που πηγάζουν από τις γνωστές σε όλους μας παθογένειες της κρατικής μηχανής και του πολιτικού συστήματος σχετικά με τον χρόνο και τρόπο υλοποίησης. Και πάντως δεν πρόκειται για νέο δόγμα – ή τουλάχιστον εγώ δεν βλέπω ένα σαφές, νέο και συνεκτικό δόγμα πέραν των εξοπλισμών. Δεν μπορώ πχ. να μην σχολιάσω ότι ένα δόγμα συνοδεύεται και από μια κύρια απειλή την οποία καλείται ακριβώς να αντιμετωπίσει : κι όμως η λέξη «Τουρκία» δεν υπήρχε στην παρουσίαση του Πρωθυπουργού στη Βουλή. Ούτε εξάλλου η αντιπολίτευση είχε κάτι σοβαρότερο να αντιτάξει.
