1) Το βιβλίο του Θεόδωρου Κατσούφρου «
Ο Θεόδωρος Κατσούφρος είναι χωρίς υπερβολή ένας εξαιρετικός ερευνητής και νομικός και θεωρώ τιμή μου να παρουσιάσω το νέο βιβλίο του στην Καλαμάτα. Συνδυάζει μοναδικά τη βαθειά γνώση του ενωσιακού αλλά και του διεθνούς δικαίου με αποτέλεσμα να μπορεί να προτείνει πρωτότυπες λύσεις αξιοποίησής τους προς το συμφέρον της χώρας μας. Γι αυτό και τον συμβουλευόμουν συχνά την εποχή που ήμουν υφυπουργός Εξωτερικών και συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε στο πλαίσιο του Ευρωπαικού Κέντρου Αριστείας του ΕΚΠΑ.
Το βιβλίο πραγματεύεται ένα κρισιμότατο εθνικό ζήτημα και είναι πλούσιο σε νέες ιδέες και προσεγγίσεις που ο ίδιος τεκμηριώνει επιστημονικά. Η χώρα μας έχει μεγάλη ανάγκη τέτοιες συνεισφορές. Κι αυτό γιατί αντιμετωπίζουμε πράγματι έναν ωμότατο τουρκικό εκβιασμό : «ή αποστρατιωτικοποιείτε τα νησιά του Αν.Αιγαίου ή αμφισβητώ την ελληνική κυριαρχία και θάρθω μια νύχτα ξαφνικά». Ο κ.Κατσούφρος δίνει τεκμηριωμένες και αποστομωτικές απαντήσεις. Το βιβλίο του αποτελεί μια πολύ σημαντική συμβολή και πρέπει να διαβαστεί ευρύτερα.
2) Ενισχύονται οι αναθεωρητικές σκέψεις της Τουρκίας από την αμφισβήτηση των διεθνών συνόρων εξαιτίας της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία;
Δυστυχώς ναι. Αντίθετα με την επίσημη ελληνική άποψη όταν ξεκίνησε η ρωσική εισβολή του 2022 ότι «ο αναθεωρητισμός πεθαίνει», είχα από τότε υποστηρίξει ότι αυτό δεν θα συμβεί – το ακριβώς αντίθετο μάλιστα ήταν πιθανότερο. Ήταν δηλ. για μένα εξαρχής προφανές ότι ένας πόλεμος ανάμεσα σε μια αμυνόμενη μη-πυρηνική δύναμη και μια επιτιθέμενη πυρηνική θα κατέληγε υπέρ της δεύτερης – δηλ.τελικά υπέρ του αναθωρητικού μέρους λόγω ισχύος. Η χώρα μας αεροβατεί με την αποκλειστική της στήριξη στο διεθνές δίκαιο και τη … «διεθνή ηθική» και γι αυτό οδηγείται δυστυχώς συχνά σε λάθος εκτιμήσεις.
3) Η «διεκδίκηση» της Γροιλανδίας και του Καναδά από τις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, ενδέχεται να επιφέρουν μεγαλύτερες αλλαγές στον παγκόσμιο χάρτη;
Η έλευση Τραμπ σηματοδοτεί με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο την θεμελιώδη αλλαγή που εξελίσσεται στην παγκόσμια πολιτική. Η ισχύς του δικαίου τείνει να υποχωρεί συχνά υπέρ του δικαίου του ισχυρού. Οι πρωτοφανείς πιέσεις που ασκεί ο νέος Πρόεδρος σε βάρος συμμάχων (Καναδά, Δανίας, Ευρώπης κλπ) δεν ευνοούν την ήδη ξεπερασμένη «στρατηγική» που ακολουθούμε ως Ελλάδα και Ευρώπη. Οι σαρωτικές λύσεις που επιχειρεί να επιβάλει ξεκίνησαν με τα θέματα που θίγετε και επεκτείνονται και στη Μ.Ανατολή. Προσωπικά διαβλέπω μια νέα αμερικανική τάση για «ισοπεδωτικές λύσεις» που ενδέχεται να επεκταθούν σύντομα και ως νέου τύπου αμερικανικές παρεμβάσεις στα δικά μας εθνικά θέματα.
4) Ας γυρίσουμε λοιπόν στην γειτονιά μας. Πως διαμορφώνεται ο συσχετισμός δυνάμεων μετά την αλλαγή καθεστώτος στην Συρία και την εκεχειρία στη Γάζα;
Ακριβώς. Η αναζήτηση των παραδοσιακών ισορροπιστικών λύσεων (πχ. επέκταση των Συμφωνιών Αβραάμ υπό τον όρο της ταυτόχρονης υιοθέτησης της λύσης των δυο κρατών) δεν φαίνεται να μπορούν πλέον να προχωρήσουν. Ο «τυφώνας Τραμπ» επιχειρεί ασκώντας τεράστιες πιέσεις να ισοπεδώσει κάθε αντίσταση στα υπεραπλουστευτικά σχέδιά του. Εάν αυτά τελικά προχωρήσουν έχουν σειρά και άλλα διεθνή προβλήματα και διενέξεις. Σε κάθε περίπτωση, και αν ακόμη δεν εξασφαλίσει την πλήρη επικράτηση των απόψεών του, σίγουρα θα του εξασφαλίσουν σημαντικά κέρδη.
5) Αρκεί η συμμετοχή της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ για την αναχαίτιση του τουρκικού επεκτατισμού ή χρειάζονται και ισχυρές τοπικές συμμαχίες; Τι άλλο απαιτείται;
Στο νέο διεθνές σκηνικό που περιέγραψα -το οποίο δεν νομίζω να έχει γίνει αντιληπτό από το «επιτελικό κράτος»- η Ελλάδα πρέπει να αναθεωρήσει τον τρόπο προσέγγισης των διεθνών ζητημάτων που ακολουθεί εδώ και δεκαετίες. Η ΕΕ παρουσιάζεται χωρίς στιβαρή ηγεσία και ενωτικό πνεύμα και τελικά αδύναμη όσο ποτέ. Παρ’όλα αυτά συνιστά ένα τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα που πρέπει γι αυτό τάχιστα να αξιοποιήσουμε ως πολλαπλασιαστή δύναμης και αποτρεπτική ασπίδα με ολιστικό σχέδιο -όπως αναλυτικά εξηγώ στο νέο μου βιβλίο «Για μια νέα στρατηγική απέναντι στην Τουρκία» (εκδ.Ι.Σιδέρη). Στο ίδιο πόνημά μου αναλύω μια σειρά από πρωτότυπες προσεγγίσεις και ιδέες για την αξιοποίηση των (πάντως υπερτιμημένων και προσώρας ακόμη αδρανών) συμμαχιών μας σχετικά με το πώς θα αναχαιτίσουμε την τουρκική επιθετικότητα.
6) Τι προτείνετε σε σχέση με την Τουρκία;
Συνοπτικά, όπως εξηγώ, το «πρόβλημα Τουρκία» (δηλ. η επιθετικότητα, διεκδικητικότητα και ισχύς της) δυστυχώς γιγαντώνεται ενώ η χώρα μας στρουθοκαμηλίζει αποδίδοντας τις απειλές σε στόχους «εσωτερικής κατανάλωσης». Μεγάλο μέρος του πολιτικού μας συστήματος και της κοινωνίας επιδεικνύει άγνοια κινδύνου που οδηγεί σε εφησυχασμό αντί για προετοιμασία για πολύ δύσκολες και -αν συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις- επικίνδυνες εξελίξεις.
