Κυριακή, 2 Ιανουαρίου 2005

Δημοσιογράφος: Κύριε Βαληνάκη, το 2004 επεφύλασσε στην ανθρωπότητα μια τραγωδία, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς στη Ν.Α. Ασία. Εσείς χειριστήκατε, μαζί με τον κ. Σκανδαλάκη, την κρίση από την πρώτη στιγμή και, κατά κοινή ομολογία, τα πήγατε περίφημα. Ποιες ήταν οι δυσκολότερες στιγμές που ζήσατε κατά την διάρκεια του συντονισμού της όλης ιστορίας;

κ. Γιάννης Βαληνάκης: Για μας, τίποτα δεν έχει τελειώσει ακόμη. Δεν θα σταματήσουμε τις προσπάθειες μας, αν δεν βεβαιωθούμε ότι όλοι οι Έλληνες πολίτες που βρίσκονται εκεί είναι καλά. Το στοίχημα είναι να σκύψουμε ξεχωριστά πάνω από την κάθε περίπτωση και να δώσουμε λύσεις. Αυτό είναι και το νέο πνεύμα ενεργού συμπαράστασης σε κάθε Έλληνα και κάθε Ελληνίδα που βρίσκεται στο εξωτερικό. Αυτό το πνεύμα διέπει το  Υπουργείο Εξωτερικών. Πράγματι, ζήσαμε πολύ έντονες στιγμές μαζί με τον κ. Σκανδαλάκη. Ξέραμε ότι κάθε λεπτό που περνούσε ήταν πολύ σημαντικό για τους συμπατριώτες μας. Έπρεπε εν μέσω Χριστουγέννων, να στηθεί άμεσα και από το τίποτα, ένας ολόκληρος μηχανισμός διαχείρισης και αντιμετώπισης της κρίσης στο Υπουργείο. Από πολύ νωρίς, πριν ακόμα βεβαιωθούμε για τα ίδια τα γεγονότα, κινηθήκαμε για να είναι σε ετοιμότητα ένα αεροπλάνο της Ολυμπιακής Αεροπορίας και για να ζητήσουμε τις σχετικές άδειες υπέρπτησης και για το αεροσκάφος C-130 της Πολεμικής Αεροπορίας. Στραφήκαμε άμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να συντονίσουμε τις προσπάθειες. Κάναμε όλες εκείνες τις ενέργειες που έπρεπε να γίνουν ώστε να είμαστε δίπλα στους Έλληνες που βρίσκονταν εκεί και μας χρειάζονταν. Και ήμασταν η πρώτη χώρα με ειδική πτήση στο Πουκέ.

Δημοσιογράφος: Το 2004 είναι πια παρελθόν. Ποια ήταν τα θετικά και ποια τα αρνητικά της περασμένης χρονιάς για την ελληνική εξωτερική πολιτική;

κ. Γιάννης Βαληνάκης: Παραλάβαμε μια εξωτερική πολιτική με πολλούς μύθους και λίγες πραγματικότητες. Όλα τα μεγάλα θέματα της χώρας μας τα παραλάβαμε ανοιχτά: Ελληνοτουρκικά, Κυπριακό, Σκοπιανό. Χειριστήκαμε με υπευθυνότητα πολλά θέματα από την πρώτη μέρα που αναλάβαμε. Έχουμε όραμα, πρόγραμμα και θέληση για μια δυναμική εξωτερική πολιτική. Πέρα από αυτά τα σημαντικά θέματα, πραγματοποιήσαμε ανοίγματα και προς τις σημαντικότερες χώρες, με προσωπική επίσκεψη του Πρωθυπουργού στις ΗΠΑ, στη Ρωσία αλλά και στον Αραβικό κόσμο. Γίναμε μη μόνιμο μέλος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και οργανώσαμε εξαιρετικούς Ολυμπιακούς Αγώνες, που άφησαν ένα μεγάλο κεφάλαιο για την χώρα μας. Δώσαμε όμως και προτεραιότητα στον πολίτη. Ολοένα και περισσότερες περιπτώσεις συμπολιτών μας, μας στέλνουν θετικά μηνύματα ότι πρέπει να συνεχίσουμε την πολιτική μας.  Σας θυμίζω τις περιπτώσεις των Ελλήνων ναυτικών που επέστρεψαν στην Ελλάδα από διάφορες περιοχές του πλανήτη, όπου τους κρατούσαν για διάφορους λόγους. Το θέμα είναι πάντα να κοιτάμε μπροστά, με σχέδιο και στόχους. Με αυτόν τον γνώμονα κινούμαστε.

Δημοσιογράφος: Τι να περιμένει ο ελληνικός λαός από την ελληνική εξωτερική πολιτική το νέο έτος;

κ. Γιάννης Βαληνάκης: Ο ελληνικός λαός θα πρέπει να αισθάνεται αυτοπεποίθηση και να βλέπει με αισιοδοξία το μέλλον. Η χώρα μας συμμετέχει με κύρος και αξιοπιστία στην ευρύτερη ομάδα των πιο προοδευμένων χωρών του κόσμου. Προτεραιότητα μας είναι η Ελλάδα να μεγιστοποιήσει την αξιοπιστία και την επιρροή της στην Eυρωπαϊκή Ένωση. Στόχος μας είναι, επίσης, να μπορέσει το Υπουργείο Εξωτερικών να είναι έμπρακτος συμπαραστάτης στους Έλληνες, όπου και αν βρίσκονται, αξιοποιώντας ταυτόχρονα τη δική τους προσφορά προς την πατρίδα. Θέλουμε να προβάλλουμε  στο διεθνές περιβάλλον τις τεράστιες δυνατότητες της χώρας μας, στον τουρισμό, στις επενδύσεις κλπ. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες δημιούργησαν θετική εικόνα για την χώρα μας, από την οποία μπορούμε να ωφεληθούμε στο μέλλον. Αλλά, και στο πλαίσιο των διεθνών και περιφερειακών οργανισμών, ιδιαίτερα στον Oργανισμό των Hνωμένων Eθνών, η χώρα μας θα έχει δραστήρια παρουσία και θα συμβάλει ενεργά σε όσες πρωτοβουλίες αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας, για το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, για την προστασία του περιβάλλοντος και την καταπολέμηση της όσων γενικά προβλημάτων δεν γνωρίζουν σύνορα, όπως το οργανωμένο έγκλημα, η εμπορία ανθρώπων και τα ναρκωτικά.

Δημοσιογράφος: Η ελληνική κυβέρνηση, κ. Βαληνάκη, ήταν τελικά υπέρ ή κατά του σχεδίου Ανάν;

κ. Γιάννης Βαληνάκης: Η ελληνική κυβέρνηση, από την αρχή, χειρίστηκε με υπευθυνότητα το θέμα αυτό. Σε αντίθεση με την αντιπολίτευση, περιμέναμε να εκφραστούν τα Κυπριακά κόμματα, και μετά πήραμε θέση. Είπαμε ότι το Σχέδιο έχει θετικά, αλλά και αρνητικά σημεία. Το Σχέδιο είναι ένα κείμενο 9.000 σελίδων, πολύπλοκο και με πολλές ρυθμίσεις, στο οποίο έχουν επενδυθεί πολλές ώρες εργασίας και διεθνείς προσπάθειες. Είχαμε πει από την αρχή ότι θα σταθούμε στο πλευρό των Κυπρίων, όποια και αν ήταν η τελική τους απόφαση και ότι θα διαχειριστούμε και το "ΝΑΙ" και το "ΟΧΙ". Έτσι και έγινε. Όταν όλη η διεθνής κοινότητα στράφηκε εναντίον της Κύπρου, εμείς ήμασταν ενεργοί συμπαραστάτες. Κι έτσι σήμερα, η Κύπρος είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κριτής στον ευρωπαϊκό δρόμο που διάλεξε η Τουρκία. Όλα αυτά έγιναν από κάποιους, δεν έγιναν μόνα τους.


Δημοσιογράφος: Εάν στις Βρυξέλλες μαζί με τον Παπαδόπουλο καθόταν και εκπρόσωπος των Tουρκοκυπρίων, σε τι θα έπληττε αυτό τα ελληνοκυπριακά και ελληνικά συμφέροντα;

κ. Γιάννης Βαληνάκης: Αν το Σχέδιο Ανάν είχε γίνει δεκτό, έτσι όπως προέβλεπε η πιο πρόσφατη μορφή του, μια φορά στις τρεις συναντήσεις Κορυφής της ΕΕ θα εκπροσωπείτο η Κύπρος από Τουρκοκύπριο Προεδρεύοντα, και τις άλλες δύο από Ελληνοκύπριο, πάντοτε συνοδευόμενο από συναρμόδιο μέλος της άλλης κοινότητας.

Δημοσιογράφος: Το Κυπριακό είναι η κληρονομιά του 2004 στο νέο έτος. Πόσο αισιόδοξος είστε για επίλυση, τέτοια που θα ικανοποιεί και την ελληνοκυπριακή πλευρά;

κ. Γιάννης Βαληνάκης: Η επίλυση του Κυπριακού και η επανένωση του νησιού είναι πάγια επιδίωξή μας. Μετά την είσοδο της Κύπρου στην ΕΕ, διαμορφώνονται νέες συνθήκες και, ίσως, επιχειρηθεί νέα εκκίνηση. Μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών, η Τουρκία ανέλαβε παράλληλα να κάνει συγκεκριμένα βήματα προόδου προς την πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων της με τους γείτονες της. Μέχρι να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις τον Οκτώβριο του 2005, πρέπει να βάλει την υπογραφή της στο Πρωτόκολλο για την επέκταση της τελωνειακής ένωσης για τα δέκα νέα μέλη, και άρα και για την Κύπρο. Αυτή τη δέσμευση της Τουρκίας, την επανέλαβαν δημόσια και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κ. Μπαλκενέντε, ο Πρόεδρος της Επιτροπής κ. Μπαρόζο, ο Πρόεδρος της Γαλλίας κ. Σιράκ και άλλοι. Όλα αυτά δημιουργούν αισιοδοξία.

Δημοσιογράφος: Η Τουρκία πήρε ημερομηνία έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Εμείς τι πήραμε ως αντάλλαγμα για αυτήν την προσφορά;


κ. Γιάννης Βαληνάκης: Όταν κανείς δει προσεκτικά τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θα καταλάβει πως διαπραγματευτήκαμε κάθε τελεία, κάθε πρόταση, κάθε παράγραφο. Συμπεριλάβαμε μια σειρά από προϋποθέσεις για τη διασφάλιση των ελληνικών επιδιώξεων και προτεραιοτήτων. Πετύχαμε την κατηγορηματική δέσμευση της Τουρκίας για σχέσεις καλής γειτονίας με τους γείτονές της. Διαγράψαμε τον όρο "συναφή θέματα" που υπήρχε στα Συμπεράσματα του Ελσίνκι, και ο οποίος ήταν επικίνδυνα ασαφής. Διατηρήσαμε τη δυνατότητα προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, με την προσθήκη όμως, "αν αυτό κριθεί αναγκαίο". Αυτό σημαίνει πως θα είμαστε εμείς που θα διατηρούμε τον έλεγχο για το αν, το πότε και το ποιο θέμα θα παραπεμφθεί. Για πρώτη φορά, υπάρχει ρητή και σαφής πρόβλεψη, ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, θα ενημερώνεται τακτικά και όχι μόνο εφάπαξ, όπως  έλεγε το Ελσίνκι, για την πορεία των ελληνοτουρκικών συνομιλιών. Εμείς θα έχουμε την πρωτοβουλία των κινήσεων. Τέλος, η Τουρκία θα ελέγχεται για την πρόοδό της σε όλα τα θέματα που αναφέρονται στην Έκθεση της Επιτροπής του Οκτωβρίου 2004, και που περιλαμβάνουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τη Σχολή της Χάλκης, την Ίμβρο, και δεκάδες άλλα θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος. Όλα αυτά, μαζί με τις γενικότερες πρόνοιες για τον έλεγχο του ευρωπαϊκού δρόμου της Τουρκίας, είναι πολύ σημαντικά για μας.


Δημοσιογράφος: Εκτιμάτε ότι η σημερινή Τουρκία αξίζει και πρέπει να θεωρείται μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας;

κ. Γιάννης Βαληνάκης: Κανείς μας δεν μπορεί να στοιχηματίσει αν θα τα καταφέρει, τελικά, να γίνει μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας. Υπήρχε και υπάρχει μία μεγάλη συζήτηση στην Ευρώπη για τις πιθανές επιπτώσεις μιας μελλοντικής ένταξης της Τουρκίας. Η κοινή γνώμη σε πολλά κράτη-μέλη είναι εξαιρετικά επιφυλακτική σε μία τέτοια εξέλιξη. Στο κείμενο των Συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προβλέπονται μακρές μεταβατικές περίοδοι, ειδικές ρυθμίσεις, ακόμα, πιθανότατα, και μόνιμοι περιορισμοί, τόσο στην ελεύθερη διακίνηση προσώπων, όσο και σε θέματα εξαιρετικής σημασίας για την χώρα μας, όπως η γεωργία και τα Ταμεία. Ξεκινάει ένα μακρύ ταξίδι, τόσο σε ό,τι αφορά την εσωτερική της κατάσταση όσο και την εξωτερική της συμπεριφορά – κάτι που βέβαια δεν απασχόλησε σοβαρά κανέναν στο παρελθόν. Μία χώρα που δεν έπαιζε με τους κανόνες του παιχνιδιού όπως τους ξέρουμε στην Ευρώπη, αναγκάζεται από εδώ και πέρα να τους υιοθετήσει -αν θέλει βέβαια να στο τέλος του δρόμου να γίνει μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας.

Δημοσιογράφος: Ο πρωθυπουργός σηματοδότησε μια εποχή συναίνεσης, με αφορμή την επιλογή του κ. Παπούλια. Τι περιμένετε τώρα από το ΠΑΣΟΚ; Δηλαδή, πως αντιλαμβάνεστε την συναίνεση; 

κ. Γιάννης Βαληνάκης: Η επιλογή του κ. Παπούλια ήταν και μια ιδανική ευκαιρία για την Κυβέρνηση να αποδείξει -και το απέδειξε στην πράξη- πώς πρέπει να υπηρετούμε όλοι την εθνική συναίνεση σε κεντρικά ζητήματα. Εκφράζει την σοβαρότητα και τη μετριοπάθεια, πέρα από στενές κομματικές γραμμές, αλλά και την συνέχεια του πολιτικού μας συστήματος. Σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, η στείρα αντιπολίτευση, ιδιαίτερα κατά την περίοδο που η ηγεσία της χώρας δίνει μάχη στο εξωτερικό, δεν εξυπηρετεί τους εθνικούς μας στόχους.